Door met een nieuwe bril naar het traditionele waterzuiveringsproces te kijken, kwamen de waterschappen tot een nieuw, uniek concept: de Energiefabriek.

Een slimme combinatie van bestaande en nieuwe technieken maakt het mogelijk energie te winnen uit afvalwater. Energie die de waterschappen kunnen inzetten om hun waterzuiveringen van energie te voorzien. En energie die geleverd kan worden aan burgers en bedrijven. In theorie zit in afvalwater acht keer meer energie dan nodig is om het water te zuiveren, dus de mogelijkheden zijn enorm. Inmiddels is elk waterschap op zijn manier bezig met het winnen van energie uit afvalwater. Het concept heeft zich dus al meerdere malen bewezen.

Waar kun je energie uit afvalwater voor gebruiken?

Energie uit afvalwater kan worden ingezet om huishoudens van elektriciteit te voorzien of als biogas voor auto's. Op de pagina Waterschapsenergie vind je meer informatie over het product Waterschapsenergie en de toepassingen hiervan. 

Overzichtskaart Energiefabrieken in Nederland

Hoe wordt energie uit afvalwater gehaald?

Bekijk hier een filmpje over hoe de waterschappen energie uit afvalwater halen.

Studies

Onder de vlag van de STOWA is in 2017 een aantal studies opgezet. Leden van de werkgroep energie hebben geparticipeerd in deze studies via de begelei-dingscommissies. Aan de volgende studies is meegewerkt:

  • Onderzoek biogasinzet afkomstig uit slibvergisting.
  • Rwzi als powerbank.
  • Energie optimalisatie beluchtingsystemen.

Ruimere stimuleringsregeling SDE+

In 2018 is de ruimere stimuleringsregeling SDE+ ingegaan. Waterschappen kunnen de regeling gebruiken om subsidie aan te vragen voor de productie van extra biogas uit zuiveringsslib. Hierbij maakt het niet langer meer uit met welke techniek het biogas wordt geproduceerd. Alle projecten op de rioolwaterzuiveringsinstallaties die de biogasproductie met minimaal 25% verhogen, komen in aanmerking voor SDE+-subsidie. Op verzoek van de Unie van Waterschappen en de Energie- & Grondstoffenfabriek wordt in 2018 een techniekneutrale categorie, ook wel generieke regeling genoemd, voor de productie van extra biogas uit zuiveringsslib toegevoegd aan de SDE+. Hierdoor maken ook innovatieve technieken om biogas te produceren kans op SDE+-subsidie.

Opening Energiefabriek Tilburg

De Tilburgse Energiefabriek van Waterschap De Dommel is in oktober 2017 officieel geopend. Door biogas en fosfaat terug te winnen uit het slib, is de miljoeneninvestering binnen tien jaar terugverdiend. En het is nog duurzaam ook: de hele rioolwaterzuivering werkt energieneutraal. Centraal in het productieproces van de Energiefabriek staat een Cambi-installatie; de eerste in Nederland. Door middel van thermische drukhydrolyse wordt het slib behandeld voordat het de gisting in gaat. De temperatuur wordt opgevoerd tot 155 graden en de druk tot 5 bar, dat is hoog genoeg om de sterke celstructuur van het slib te kraken. Daardoor komt er meer biomassa vrij dan voorheen. Het levert in de vergistingstanks 20-30% meer biogas op dan bij conventionele gisting. Zelfs na het laten draaien van de Cambi-installatie blijft er een overschot aan biogas wat wordt afgevoerd naar buurbedrijf Attero, die het opwerkt tot aardgas. Door de Cambi-behandeling wordt het slib ook beter ontwaterbaar, waardoor er minder slib afgevoerd hoeft te worden naar de verbrandingsinstallatie. Dat scheelt circa 60.000 transportkilometers per jaar. De waterfractie die na het centrifugeren overblijft, gaat naar de nieuwe Phospaq-installatie, die er fosfaat uithaalt door er magnesium aan toe te voegen. Het eindproduct is struviet. Restwater dat dán nog over is, gaat door de Anammox-installatie die zo’n 900 kilo stikstof per dag verwijderd. De Energiefabriek Tilburg zorgt ervoor dat afval een waardevolle grondstof is.

Noodvermogenpool

In het kader van kennis delen is in 2017 een presentatie verzorgd door NL Noodvermogenpool (www.nlnvp.nl). Dit is een samenwerkingsverband van instanties die samen noodvermogen aan TenneT leveren. TenneT zet het noodvermogen in ultieme noodsituaties in om de balans op het landelijk transportnet te redden. Voor deze reddingsacties kan TenneT behoefte hebben aan zowel extra vermogen als minder vermogen. De pooldeelnemers ontvangen een vergoeding voor het incidenteel beschikbaar stellen van hun energievoorziening/noodstroomvoorziening. Iedere pooldeelnemer behoudt de volledige beschikking over zijn eigen energievoorziening en het bedrijfsproces wordt niet gestoord. De eenmalige kosten verdienen zich doorgaans binnen een paar maanden terug en de variabele kosten als gevolg van een afroep worden vergoed. De risico’s zijn beperkt. De water- schappen zijn een interessante partner om deel te nemen in de NL Noodvermogenpool met hun warmtekoppelingskrachtinstalla- ties op zuiveringslocaties.

Waterschapsenergie

Een groot aantal waterschappen in ons land haalt energie uit afvalwater. Deze energie wordt Waterschapsenergie genoemd. Het merk Waterschapsenergie bestaat al een tijdje. Voor de waterschappen is er een toolbox ontwikkeld met handige communicatiemiddelen voor eigen gebruik. Een groot aantal waterschappen maakt hier gebruik van. In 2016 is besloten om Waterschapsenergie door te ontwikkelen. Dit betekent straks dat opgewekte energie door zonnepanelen en windmolens, die op de terreinen van rioolwaterzuiveringen staan, ook het label Waterschapsenergie mag dragen. Eind 2016 is de doorontwikkeling van het merk bestuurlijk vastgesteld. In 2017 gaan communicatieprofessionals van verschillende waterschappen gezamenlijk aan de slag met een plan van aanpak. 

Energie en wet

In de voor waterschappen juridische handreiking ‘Duurzame Energie en Grondstoffen Waterschappen’ is één hoofdstuk gewijd aan het Energierecht. Er is in dat onderzoek aandacht besteed aan wet- en regelgeving voor de levering van elektriciteit, gas en warmte. Deze informatie is zeer bruikbaar voor de versnelling van energie-initiatieven bij waterschappen.

Samenwerken

De leden van de werkgroep zijn betrokken bij de ontwikkeling van de Green Deal duurzame energie en de werkgroep maakt onderdeel uit van de regiegroep vanuit de Unie van Waterschappen. De leden zijn vertegenwoordigd in de verschillende expertteams, zoals de expertgroepen zon, wind, en warmte. Op deze manier wordt de aansluiting tussen de verschillende energie-activiteiten van de waterschappen verzekerd. Onze partners zijn:

  • Stichting Groen Gas Nederland
  • CNG-net
  • ASF Group
  • Green Deal Energiefabrieken
  • UvW expertgroepen zon-wind en Energie uit watersysteem
  • Klimaatakkoord
  • SER Energieakkoord

Meer weten? Neem contact met ons op!