Fosfaat is een van de grondstoffen die een schaars goed aan het worden zijn.

Onder nutriënten valt onder meer de door de waterschappen teruggewonnen grondstof fosfaat. Fosfaat is een van de grondstoffen die een schaars goed aan het worden zijn. Fosfaat wordt gebruikt in de voedselindustrie en de verwachting is dat de voorraden binnen 70 tot 100 jaar uitgeput raken. Nederland heeft echter als enige land in de EU een overschot aan fosfaat door mestoverschot.

Waar wordt fosfaat voor gebruikt?

We winnen fosfaat terug in de vorm van struviet. Dit wordt gebruikt als grondstof voor kunstmest. Het is ook mogelijk om fosfaat terug te winnen uit de as die ontstaat na de verbranding van het zuiveringsslib. 

Onderzoek en innovatie

Teruglopende reserves, kringloopsluiting en focus op circulaire economie maakt dat de werkgroep de focus verbreed heeft. Naast fosfaat kijken we nu ook naar andere nutriënten en biostimulanten die we uit het afvalwater kunnen halen zoals humuszuren en ammonium. Terugwinning van ammonium is een uitdaging voor de toekomst. Ammonium wordt in een RWZI momenteel vernietigd met energie (beluchting). Wij denken dat dit anders kan. Door een afstudeerder is een onderzoek gedaan naar ammoniumabsorptie aan een hars. Dit krijg in 2018 een vervolg. Humuszuren staan in de belangstelling van de werkgroep Nutriënten. Deze zuren hebben een positief effect op de opname van fosfaat door wortels van planten. Hierdoor ontwikkelen planten zich beter. In 2018 worden veldproeven gedaan met humuszuren in samenwerking met OPURE en een reeds lopend TKI-project (Topconsortia voor Kennis en Innovatie).

Markt

Met een aantal kleinere en grote internationale (nieuwe) marktpartijen zijn, in samenwerking met AquaMinerals, verkenningen gedaan naar de afzet van struviet. Onder andere voor de inzet in de derogatiemarkt in Nederland. Om dit op te schalen tot een relevante schaal is een hogere productie met constante kwaliteit nodig.

Juridische belemmeringen

De Unie van Waterschappen en de werkgroep Nutriënten trekken samen op in de green deal waarbij we nationale regelgeving willen wijzigen/ vereenvoudigen. De investeringsagenda “Naar een duurzaam Nederland” is in de werkgroep besproken. Een ander belangrijk punt is de ‘afvalstatus’ van producten die we uit het afvalwater halen. Struviet is hierbij specifiek onder de aandacht.

Projecten

  • Verkenning van de kwaliteit van struviet uit de communale afvalwaterketen (2015-34).
  • Potproeven uitgevoerd door Lumbricus.
  • Bijdrage leveren aan RIVM-rapport “Einde-afval bij afvalwater en bouwstoffen. Mogelijkheden om hergebruik te stimuleren binnen de circulaire economie”.
  • Bijdrage leveren aan de Green deal grondstoffen.
  • Opname van struviet in de meststoffenwetgeving als herwonnen fosfaat.
  • Opstellen studie in samenwerking met studenten van de Universiteit Leiden, SNB en Ecophos over de route van fosfaatterugwinning uit slibverbrandingsgas.

Eerste kunstmestfabriek in Nederland

Waterschap Vallei en Veluwe heeft in juni 2016 een Energie- en Grondstoffenfabriek op het terrein van de rioolwaterzuivering in Amersfoort geopend. Het is de eerste fabriek in Nederland die kunstmest produceert die direct kan worden toegepast in de land- en tuinbouw. De rioolwaterzuivering in Amersfoort produceert naast energie ook 900 ton kunstmestkorrels. Daarmee is deze fabriek de eerste rioolwaterzuivering die een kant-en-klaar eindproduct aflevert dat direct op de markt wordt gezet. 

Fosfaat terugwinning in Nederland

Vragen en antwoorden over fosfor en fosforterugwinning

Het onderwerp ‘fosfor en fosforterugwinning’ roept bij veel waterschappers vragen op. Hoeveel fosfor komt er bijvoorbeeld via rwzi’s in het oppervlaktewater terecht, vergeleken met andere bronnen zoals de landbouw? Welke mogelijkheden zijn er om fosfor te verwijderen, wat kost het en wat levert het op? Waar kan het wel en niet? Hoeveel effect heeft het? En hoe zit het met wet- en regelgeving? In de brochure 'Fosfor, de kansen en uitdagingen voor de waterschappen' krijgen waterschappers de antwoorden op al deze vragen. Antwoorden waar ze in hun (beleids)praktijk mee verder kunnen bij het nemen van belangrijke beslissingen over dit onderwerp.

Download hier de brochure (website Stowa)

Neem contact op met de werkgroep Fosfaat