Waterschappen oogsten jaarlijks een grote hoeveelheid waterplanten, riet en gras. Er zijn veel ideeën om dit “afval” te verwerken als nieuwe grondstof.

Waar kun je biomassa voor gebruiken?

Biomassa kan worden vergist of gecomposteerd. Met behulp van bioraffinage is biomassa om te zetten in componenten als eiwitten en vezels. Deze zijn te gebruiken als grondstoffen voor karton, bouwmateriaal, chemicaliën, biopolymeren en veevoer. Het kan ook dienen als grondstof voor biobrandstoffen waarmee fossiele brandstoffen als kolen en olie vervangen worden en de CO2-uitstoot vermindert. Van biomassa kunnen ook biologische polyesters gemaakt worden, deze kunnen dienen als basis voor producten zoals laminaat en dashboards van auto’s.

Een groot probleem voor de aan- en afvoer in ons watersysteem zijn woekerende exoten. Deze plantensoort is nu een potentiële bron van duurzame eiwitten en vezels.

Biocomposieten

Het STOWA-project ‘Circulaire biocomposieten op basis van restmaterialen van waterschappen en na-tuurorganisaties' richt zich op productontwikkeling en is bijna afgerond. Doel van het onderzoek is om vast te stellen welke voorbehandeling noodzakelijk is en welke producteigenschappen de biocomposieten van de verschillende biomassareststromen hebben. Om biocomposiet te maken van waterplanten, riet en grassen moet het maaisel zandvrij, droog en klein worden gemaakt. In het onderzoek zijn eenvoudige voorbewerkingen getest. Het onderzoek naar biocomposieten heeft een goed recept opgeleverd om vanuit afvalstromen van winterriet biocomposieten te maken. Het is echter lastig om riet van voldoende kwaliteit te oogsten. Waternet heeft inmiddels elf bankjes van biocomposiet in bezit. Deze bankjes worden ingezet bij de oplevering van onder andere dijkverbeteringstrajecten. In 2018 wordt onderzocht of toepassingen, in andere bouwmaterialen, zoals oeverbeschoeiingen, mogelijk is.

Bioraffinage

In 2016 startte de STOWA een onderzoek naar hoe waterschappen eiwitten en vezels via bioraffinage uit biomassa kunnen winnen. Samen met tien waterschappen en Rijkswaterstaat zijn er praktijkproeven gedaan met een mobiele raffinage-installatie. De resultaten van het onderzoek leidde tot aanpassingen aan de installatie en het ontstaan van een ‘vierde-generatie-installatie’. Lees hier de STOWA-rapportage. 

Schimmels

Her en der ontstaan initiatieven om bouwmaterialen te maken uit biomassa met behulp van schimmels. De schimmeldraden vormen als het ware het “betonijzer”. Het is zaak om al deze initiatieven op het netvlies te krijgen.

Paludicultuur

Paludicultuur is het telen van gewassen op een natte grond. Er zijn diverse projecten in Nederland waar bewust biomassa wordt gekweekt om business cases mee te ontwikkelen. Er ontstaan hier mooie dwarsverbanden met de werkgroep biomassa, maar ook met de werkgroep cellulose. Bij paludicultuurprojecten worden vezels gewonnen uit de lisdodde. Hier wordt afzet voor gezocht.

Markt

Om een interessante speler op de markt te kunnen zijn is schaalgrootte belangrijk. Afgelopen jaar is een trainee aan de slag gegaan met een biomassaportfolio en heeft onderzocht hoeveel biomassa er nu daadwerkelijk vrijkomt bij de waterschappen en andere natuurbeheerders. Daarnaast heeft de trainee een methodiek ontwikkeld om aan de hand van GIS (geografisch informatie systeem) in te schatten hoeveel biomassa er potentieel is. Waterschappen maar ook organisaties buiten de waterschappen reageerden enthousiast op de portfolio. 

Wetgeving

De categorie “Land- en bosbouwmateriaal” wordt opgenomen in de Vrijstellingsregeling Plantenresten. Hiermee wordt het weer mogelijk om niet-gevaarlijk landbouw- en bosbouwmaterieel buiten een inrichting op of in de grond te brengen. Ook wordt de afstand waarop de materialen uit de regeling kunnen worden afgezet groter. Dat is volgens de wens van andere overheden en de sector. Met deze wijziging blijft het mogelijk om ook na wijziging van artikel 10.1a Wet milieubeheer niet-gevaarlijk landbouw- en bosbouwmateriaal buiten een inrichting op of in het land te brengen. Het doel bij de verruiming van het afzetgebied is het laten aansluiten van de Vrijstellingsregeling Plantenresten op de (land)bouw-praktijk. Voor waterschappen, wegbeheerders en beheerders van natuurgebieden leidt de verruiming van de afstandsgrens tot lastenverlichting. Zij mogen het bermmaaisel en maaisel uit natuurgebieden op een grotere afstand afzetten.

Samenwerken

De Biomassa Alliantie is een initiatief waar veel waterschappen bij zijn aangesloten met andere organisaties. Tussen de werkgroep biomassa en de Biomassa Alliantie bestaat overlap en diverse mensen zijn lid van beide groepen. Er is dus een goed contact tussen beide initiatieven en het is van belang dit zo te houden. Het Ministerie van Infrastructuur en Milieu bereidt een regeling tot wijziging van de Vrijstellingsregeling Plantenresten voor. Dit succes is mede te danken aan de inspanningen van een aantal leden van de werkgroep Biomassa en de werkgroep Juridisch die ook deelnamen in de Biomassa Alliantie.

Meer weten? Neem contact met ons op!