Waterschappen oogsten jaarlijks een grote hoeveelheid waterplanten, riet en gras (maaisel). Mooie grondstoffen voor de biobased circulaire economie.

Waar wordt maasiel voor gebruikt?

Er is een breed aantal toepassingen mogelijk. Zo kan een deel van het maaisel onbewerkt dienen als veevoer of als bodemverbeteraar bij agrarisch ondernemers in de buurt. Ook kan maaisel een bijdrage leveren aan de energietransitie en “van het aardgas af” door de productie van biogas, bio-ethanol of syngas. Met behulp van bioraffinage kunnen uit het maaisel waardevolle componenten als vezels, eiwitten en suikers, gewonnen worden. Vezels vinden toepassing in papier en karton (bekend zijn de eierdoosjes), bouwmateriaal zoals isolatieplaten, of als in bioplastic voor oeverbeschoeiing of peilschalen. Eiwitten en suikers kunnen worden gebruik in veevoer.

Hoe wordt maaisel gewonnen?

Waterschappen oogsten jaarlijks een aanzienlijke hoeveelheid waterplanten, riet en gras.  Dit maaisel wordt vaak op de kant achtergelaten of ingenomen en gecomposteerd. Er wordt steeds vaker geprobeerd het maaisel in te zamelen en om te zetten naar een waardevolle grondstof (biomassa) voor duurzame producten. 

Waar wordt maaisel gewonnen?

In principe komt er door het hele land maaisel vrij, alhoewel het vaak op het land achtergelaten wordt. Onderzoek naar vergisting van maaisel vindt plaats bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. En verder wordt bij Aa en Maas maaisel direct bij het maaien ingezameld middels een balenpers en werken de Brabantse waterschappen aan de toepassing van Bokashi.

Onderzoek en ontwikkelingen

Begin 2019 heeft ingenieursbureau Ingenia  in opdracht van de werkgroep Biomassa de potentie onderzocht voor het (landelijk) verwaarden van maaisel. Hierbij hebben ze alle mogelijke verwaardingsroutes voor maaisel onder de loep genomen, van bioraffinage tot bodemverbeteraar en vergisting. Daarnaast hebben ze de hoeveelheden maaisel van zowel de waterschappen als Staatsbosbeheer en Rijkswaterstaat op een rijtje gezet. Uit een multicriteria-analyse komen de volgende routes als meest kansrijk:

  • Raffinage tot vezels voor papier
  • Bodemverbeteraar (met name bokashi en compost)
  • Omzetting naar energie (door bijvoorbeeld vergisting, verbranding of pyrolyse)

Met deze routes is de werkgroep nu verder aan het werken. Zo vindt er bij Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden een praktijkproef met een vergister plaats, waardoor de business case voor vergisten gevalideerd kan worden. 

Verder spelen er bij diverse waterschappen kleinschalige toepassingen van maaisel als bodemverbeteraar, vaak bij lokale boeren. Het maaisel wordt hierbij onbewerkt ingezet, of er wordt bokashi van gemaakt. Bokashi wordt gemaakt door maaisel te fermenteren waarbij alle organische stof behouden blijft. De werkgroep wil nog vergelijkend onderzoek gaan doen naar de milieu-impact van het op de kant laten liggen van maaisel, het composteren ervan (referentieroute als het niet mag blijven liggen) of het gebruik als bodemverbeteraar of zelfs bron van vezels of energie. 

Als laatste willen de waterschappen als launching customer papier in gaan kopen om daarmee de route van maaisel naar vezels voor papier (financieel) verder te helpen. 

Partners

De Biomassa Alliantie (www.circulairterreinbeheer.nl) is een initiatief waar veel waterschappen bij zijn aangesloten. Verschillende leden uit dit netwerk zijn ook lid van de werkgroep Biomassa hierdoor versterken beide initiatieven elkaar. Verder zijn Staatsbosbeheer en Rijkswaterstaat lid van de werkgroep.

Wetgeving

De categorie “Land- en bosbouwmateriaal” wordt opgenomen in de Vrijstellingsregeling Plantenresten. Hiermee wordt het weer mogelijk om niet-gevaarlijk landbouw- en bosbouwmaterieel (waaronder maaisel) buiten een inrichting op of in de grond te brengen. Ook wordt de afstand waarop de materialen uit de regeling kunnen worden afgezet groter. Voor waterschappen, wegbeheerders en beheerders van natuurgebieden leidt de verruiming van de afstandsgrens tot lastenverlichting. 

Downloads

Meer weten?

Stuur een e-mail naar de Energie- & Grondstoffenfabriek