Direct naar content

In ons afvalwater zit veel wc-papier. Jaarlijk spoelen we in Nederland ongeveer 180.000 ton door het toilet. Normaal gesproken wordt dit niet specifiek uit het afvalwater gezuiverd, maar met nieuwe technieken kan het wc-papier nu uit het water gezeefd worden, voordat het de installatie instroomt. Cellulose heeft veel mooie eigenschappen en is een product dat op de markt gebracht kan worden. We oogsten nu bij een aantal rwzi's in Nederland cellulose.

Nieuws

Een paar waterschappen oogsten nu al enkele jaren zeefgoed uit rioolwater, maar grootschalig circulair hergebruik van het materiaal is vooralsnog niet gelukt. In de cellulose uit zeefgoed is de markt wel geïnteresseerd, maar de 50% andere rommel in zeefgoed wil men er niet bij hebben. Reden genoeg dus om te onderzoeken hoe we de cellulose uit zeefgoed kunnen vrijmaken van de rest.

In 2020 is samen met de firma BlueMats een proefinstallatie ontworpen die zeefgoed een nabehandeling geeft en daarbij selecteert op de cellulosevezels. Het opgewerkte materiaal wordt daarna tevens gehygiëniseerd met permierenzuur om fecale bacteriën af te doden. Een buitenlandse papierfabriek test het eindproduct vervolgens op de mogelijkheden voor hergebruik, als vervanger van regulier oud papier.

Hoe wordt cellulose uit afvalwater gewonnen?

Wc-papier wordt met behulp van filters uit het rioolwater gezeefd. Het papier-maché achtige mengsel dat dit oplevert noemen we zeefgoed en bestaat voor ongeveer 50% uit cellulosevezels. Deze vezels zijn geschikt om nogmaals te gebruiken. Daarnaast is gezeefd rioolwater minder vuil, waardoor de rest van het zuiveringsproces wordt ontlast en energiezuiniger verloopt. Ook kan er cellulose gewonnen worden uit primair slib en actief slib.

Waar wordt cellulose teruggewonnen?

In Nederland wordt op een aantal rwzi's cellulose geoogst. Afhankelijk van de grootte van de rwzi en of het volledige of een deel van het afvalwateraanbod wordt gefilterd, komt daar een hoeveelheid cellulose bij vrij. Op dit moment wordt er circa 1.000 ton cellulose geoogst.

RZWI'S waar cellulose terug wordt gewonnen

Waar wordt cellulose voor gebruikt?

Cellulose uit zeefgoed kan ingezet worden als vervanger voor oud papier of zelfs schone vezels uit hout. Afhankelijk van het product waarin je de vezels gebruikt, kan nog een hygiënisatiestap nodig zijn voordat de rioolcellulose wordt toegepast.

  • Cellulose uit afvalwater is reeds met succes toegepast als afdruipremmer in asfalt. De vezels fungeren als bindmiddel tijdens de aanleg, als het asfalt nog vloeibaar is.
  • De cellulose kan worden toegepast als isolatiemateriaal in de bouw of als toeslagstof worden ingezet bij het maken van plaatmateriaal (denk aan MDF).
  • Van de cellulose is in een combinatie met hars een composiet te maken, een op kunststof lijkend product.
  • In combinatie met mycelium, een draden vormende schimmel, kan van de cellulose een op piepschuim lijkend product worden gemaakt. Dit is toepasbaar als verpakkings- of isolatiemateriaal.
  • Cellulose kan via pyrolyse omgezet worden in actief kool en weer op de rwzi toegepast worden voor het verwijderen van medicijnresten. Ook is het mogelijk om zeefgoed te verzuren, waarna het gebruikt kan worden voor nutriëntenverwijdering in de beluchtingstank.

Onderzoek

Er zijn diverse onderzoeken uitgevoerd naar het filteren van rioolwater en het oogsten van cellulose. Enerzijds om het effect op het zuiveringsproces te bepalen, anderzijds om een nuttige toepassing van het zeefgoed of de cellulose te onderzoeken. Daaruit kan voorlopig geconcludeerd worden dat het filteren van rioolwater voor het winnen van een grondstof nog niet rendabel is. Dat komt vooral omdat de cellulose nog weinig oplevert, maar we zien wel dat de markt zich steeds meer voor deze grondstof aan het ontwikkelen is. Het is daarom belangrijk onderzoek te blijven doen naar mogelijke toepassingen en potentiële afnemers ervoor te interesseren. Omdat je met een zeefinstallatie ook een capaciteitsuitbreiding realiseert, is het voor rwzi's die ontlast moeten worden wel meteen al interessant.

Wetgeving

Op het daadwerkelijk toepassen van cellulose uit rioolwater is de Kaderrichtlijn afvalstoffen van toepassing (richtlijn 2008/98/EG). Aangetoond moet worden dat het product waarin de cellulose uiteindelijk verwerkt is, geen schade kan veroorzaken aan mens en milieu. Daartoe wordt het gehele proces van het oogsten, bewerken en toepassen van de afvalstof beschouwd en kan er voor die specifieke route een einde afvalstatus worden verleend. Rijkswaterstaat biedt daar handreikingen voor aan, waaronder een webtoets 'Afval of grondstof'.

Downloads & links

Uit de media

Projecten

Tafel en lampen gemaakt van cellulose uit rioolwater

Tafel en lampen gemaakt van cellulose uit rioolwater door Studio Nienke Hoogvliet (2017, Dutch Design Week)

Meer weten?

Stuur een e-mail naar de Energie- & Grondstoffenfabriek.